کتاب سفرنامه بلوچستان علاءالملک؛ اشاراتی در عملکرد آزادیخواهان بلوچ علیه انگلیس و قاجاریه 

کتاب سفرنامه بلوچستان علاءالملک؛ اشاراتی در عملکرد آزادیخواهان بلوچ علیه انگلیس و قاجاریه 
دسامبر 1, 2023
47 بازدید

علاالملک (سید محمود دیبا) متولد تبریز در اوایل قرن ۲۰ میلادی در دوره قاجاریه پس از سفارت ترکیه، به حکومت کرمان رسید. در همین دوره سال ۱۹۰۱ در مقام حاکم کرمان و بلوچستان سفری به بلوچستان رفت و آن را نوشت و اکنون این کتاب به نام «سفرنامه بلوچستان» شناخته میشود.

ظاهرا این رویه آن دوره بوده است که متولیان کرمان ، سفری که به بلوچستان داشتند را به تحریر در می آوردند پیش از وی فیروز میرزا فرمانفرما هم کتاب مشابهی نوشته بود.

هر چند این کتاب ها از نگاه و زاویه دید یک فرد حکومتی که اتفاقا جنایتهای زیادی بعد از تصرف و اشغال بلوچستان علیه مردم بلوچ انجام میدادند نوشته شده با این وجود برای دریافت بخشی از وقایع آن دوره و فهمیدن وضعیت بلوچستان، تاریخها و … میتواند مفید باشد.

خصوصا تحولات مربوط به انگلیسی ها در بلوچستان و ارتباطشان با قاجاریه را از یک زاویه دید جدید میشود دید. انگلیسی ها در این زمان بلوچستان شرقی را در کنترل داشتند و در تحولات بلوچستان نقش بسیار مهمی داشتند و در جا جای کتاب علاءالملک میشود این دخالتها، حضور و برنامه های سرکوب آزادیخواهان بلوچ را هم دید.

مثلا  در صفحه ۵۵ کتاب در خصوص شاه جهان کرد مینویسد که چگونه در جنگ علیه انگلیسی ها ی بلوچستان شرقی شرکت داشت. یا اعظم خان حاکم ایرافشان که انکلیسی ها او را در خصوص یکی از یورشها و گرفتن «گنج» در دست انگلیس مقصر میدانست. و یا به مقاومت و مالیات ندادن سردارانی اشاره میکند که جالق و کوهک را گرفته بودند. یا به چگونگی همکاری با انگلیس برای تعقیب محمد عمرخان نوشیروانی میپردازد.

همچنین در تاریخ چهارشنبه ۲۹ ژانویه ۱۹۰۲ میلادی  علاالملک با  «کلونل شاورس» انگلیسی در مهگس دیدار کرد. محور گفتگو در خصوص امیر بهرام خان و علیمحمدخان باران زهی بود. انگلیسی ها از یورش به امکانات و اموال انگلیسی ها که به فرماندهی امیر بهرام خان‌ و علیمحمد خان از انگلیسی ها گرفته بودند خشمگین بودند و در این جلسه برای گرفتار کردن آنها با قاجاریه صحبت کردند.

تهیه: تحریریه سهاب

استفاده از مطلب با ذکر منبع بلامانع میباشد.

sfrnamh_blvchstan

برچسب‌ها:, , ,